Vylon Ooms: “Klimaatadaptatie vraagt om nauwe samenwerking tussen overheid en verzekeraars”

Tijdens het FUEDI-congres sprak Vylon Ooms over een thema dat steeds urgenter wordt voor verzekeraars, experts en risk professionals: klimaatadaptatie. Waar veel aandacht uitgaat naar het beperken van klimaatverandering, richtte Vylon zich juist op de vraag hoe Nederland zich aanpast aan extremer weer en toenemende klimaatschade.

Vylon werkt bij het Verbond van Verzekeraars als beleidsadviseur klimaatadaptatie en promoveert op   onderzoek naar de rol van verzekeraars bij klimaatadaptatie. Volgens hem raakt klimaatverandering inmiddels vrijwel alle onderdelen van de financiële sector. Niet alleen schadeverzekeraars krijgen ermee te maken, maar ook hypotheekverstrekkers, banken en investeerders. Denk aan extreme neerslag, funderingsproblemen door droogte, overstromingsrisico’s en de impact daarvan op vastgoed en investeringen.

Klimaatschade steeds zichtbaarder

Tijdens zijn presentatie verwees Vylon naar recente voorbeelden van extreme weersomstandigheden in Nederland. Zo werden vorig jaar in Enschede tientallen woningen zwaar getroffen door extreme neerslag. Ook de overstromingen in Limburg in 2021 noemde hij als voorbeeld van de groeiende impact van klimaatgerelateerde schade. Daarnaast ziet hij nieuwe risico’s ontstaan, zoals natuurbranden. “Dat was voor Nederland lange tijd minder relevant, maar we zien dat dit soort gebeurtenissen vaker voorkomen.” Volgens Vylon groeit internationaal de aandacht voor de zogenoemde protection gap: het deel van klimaatschade dat niet verzekerd is. Toezichthouders en Europese organisaties onderzoeken daarom steeds nadrukkelijker hoe samenlevingen financieel weerbaarder kunnen worden door bijvoorbeeld publiek-private verzekeringsoplossingen.

Overstromingsrisico blijft uitdaging

Het Verbond spreekt mede daarom al langere tijd met de overheid over oplossingen voor onze eigen protection gap: overstromingen bij het falen van zogeheten primaire waterkeringen, de dijken langs de grote rivieren en de zee. Schade door een dergelijke overstroming is doorgaans niet gedekt. Een volledig publiek-private overstromingsverzekering kwam er nog niet, maar er wordt wel gewerkt aan een systeem waarbij verzekeraars in de toekomst mogelijk de schadeafhandeling namens de overheid kunnen uitvoeren bij grote rampen: Één Loket. Dat moet ervoor zorgen dat gedupeerden sneller duidelijkheid krijgen. Hoewel Nederland dankzij het dijkensysteem relatief veilig is, blijven er kwetsbare gebieden bestaan, met name buitendijkse gebieden. Daar wringt volgens Vylon steeds vaker de schoen. Woningen en bedrijven in zulke gebieden zijn vaak niet verzekerd tegen overstromingen, terwijl banken en hypotheekverstrekkers wel moeten beoordelen of vastgoed voldoende verzekerd is.

Belang van vroegtijdige waarschuwingen

Een belangrijk onderdeel van klimaatadaptatie is volgens Vylon het verbeteren van vroegtijdige waarschuwingen. Het Verbond werkt daarvoor samen met onder meer het KNMI. Uit onderzoek blijkt dat schade fors kan afnemen wanneer mensen tijdig worden gewaarschuwd én weten welke maatregelen zij kunnen nemen. “Het gaat niet alleen om een melding dat er noodweer aankomt, maar ook om concrete handelingsperspectieven.”

Adaptatie werkt

Vylon benadrukte dat klimaatadaptatie daadwerkelijk effect heeft. Hij deed zelf wetenschappelijk onderzoek naar schade in Amsterdam waaruit bleek dat buurten met meer groen en ruimte voor wateropvang minder schade opliepen bij extreme regenval. Ook bedrijven blijken sneller maatregelen te nemen wanneer zij tijdig informatie ontvangen over risico’s en mogelijke schadebeperking.

Leren van het buitenland

Tijdens de discussie werd ook gekeken naar internationale voorbeelden, zoals Spanje. Daar bestaat met het Consorcio de Compensación de Seguros een publiek-private oplossing waarbij een klein deel van de premie naar een fonds gaat voor buitengewone risico’s, waaronder natuurrampen. Bij de overstromingen in Valencia werden op die manier honderdduizenden claims behandeld.

Volgens Vylon kan Nederland veel leren van zulke systemen. “Wij zijn heel goed in watermanagement, maar soms maakt dat ons ook wat te zeker. Het risico wordt nooit nul.”